Rất tiếc, đến thời điểm này, chưa địa phương nào đăng ký chỉ dẫn địa lý nước mắm dưới hình thức nhãn hiệu tập thể để thương hiệu được bảo hộ không chỉ trong phạm vi quốc gia mà cả quốc tế.
Làm hàng giả dễ hơn hàng thật
Những địa danh Nha Trang, Phan Thiết, Cát Hải, Phú Quốc... không chỉ phân biệt nguồn gốc xuất xứ, mà còn có ý nghĩa khẳng định thương hiệu của sản phẩm. Tất thảy sản phẩm nước mắm Việt Nam đều sản xuất bằng phương pháp thủ công, vì vậy sự khác biệt chung nhất, dễ nhận thấy nhất của mỗi loại thể hiện ở màu sắc, mùi thơm, vị mặn..., tùy thuộc nguồn nguyên liệu, chất lượng nước, muối, nhiệt độ, ánh sáng và phương pháp ủ chượp của người dân ở từng vùng.
Phía sau những thương hiệu nước mắm nổi tiếng nói trên có vô số cơ sở sản xuất và vô vàn nhãn hiệu sản phẩm. Chẳng hạn, tại Nha Trang hiện có hơn 80 cơ sở đăng ký hành nghề sản xuất, kinh doanh nước mắm với tổng sản lượng xấp xỉ 40 triệu lít/năm; thường thì mỗi cơ sở có từ 1-2 đến 10 hoặc 20, 30... mặt hàng khác nhau.
Trong thực tế, không ít cơ sở sản xuất nước mắm tại Nha Trang chấp nhận bán hàng thô cho các nhà phân phối ở Hà Nội, Bình Dương, TPHCM... Ông Nguyễn Phi - chủ một cơ sở chế biến nước mắm ở phường Vĩnh Trường - cho biết: “Do nguồn vốn có hạn và không đủ năng lực bán lẻ, mấy năm gần đây gia đình tôi chuyển hẳn sang làm nước mắm bán sỉ cho các doanh nghiệp ngoài tỉnh. Mỗi tháng, xuất bán khoảng 30.000-50.000 lít nước mắm, chúng tôi chỉ đảm bảo chất lượng cho đến khi hàng hóa ra khỏi xưởng. Sau đó, nhà buôn tha hồ pha loãng và trộn lẫn chất phụ gia rồi mới đóng chai. Quy trình sản xuất thủ công một mẻ nước mắm kéo dài gần 1 năm, nhưng làm hàng giả, hàng nhái chỉ vài ngày là xong.
 |
| Sản phẩm nước mắm 584 Nha Trang. Anh: Bảo Chân |
Có cũng như không (!?)
Tháng 6.2011, nước mắm Phú Quốc là nhãn hiệu đầu tiên đăng ký chỉ dẫn địa lý và được công nhận bảo hộ quốc gia. Thực ra lúc bấy giờ khái niệm chỉ dẫn địa lý chưa có trong các quy định bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam, do đó “nước mắm Phú Quốc” được bảo hộ dưới tên gọi “bảo hộ xuất xứ hàng hóa”. Năm 2005, Bộ Thủy sản đã ban hành quy chế tạm thời về “kiểm soát, chứng nhận nước mắm mang tên gọi xuất xứ Phú Quốc”. Tháng 11.2006, theo đề nghị của Hội Nước mắm Nha Trang, 30 cơ sở sản xuất nước mắm tại Nha Trang được Cục Sở hữu trí tuệ trao giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu hàng hóa và bảo hộ sở hữu chung đối với nhãn hiệu “nước mắm Nha Trang”. Tháng 5.2009, Sở Khoa học-Công nghệ tỉnh Bình Thuận đã trao giấy chứng nhận quyền sử dụng chỉ dẫn đại lý “nước mắm Phan Thiết” cho 14 DN và cơ sở sản xuất nước mắm. Tháng 9.2011, Chi cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng TP.Hải Phòng chính thức công bố “nước mắm Cát Hải” đã được đăng ký bảo hộ sản phẩm quốc gia.
Bản tin
Cá trê Clarias gracilentus Ng
