Lễ hội Nghinh Ông

19 năm qua, điệu lý - dành để cất lên ca ngợi một loài cá nhân hậu bầu bạn với bão giông, với dân chài - đã sống ra sao giữa phố xá, với các loại hình âm nhạc mới mẻ, với các sân khấu hiện đại rực rỡ  ánh điện muôn màu, sương khói la đà, bồng bềnh hư thực!?Điệu "Lý chèo đưa cá Ông" được sưu tầm ở thị trấn Dương Đông, huyện Phú Quốc, tính đến nay đã tồn tại được 19 năm.

"Lý Chèo đưa cá Ông"  do người dân chài  tận miền quê Nghĩa Bình vượt sóng to gió lớn ghé thuyền vào đảo lập nghiệp an cư, chứ làn điệu ấy thuộc dòng tộc hát bả trạo lâu đời, dùng cho các kỳ lễ hội cúng Ông - những lễ hội rợp trời cờ xí trống chiêng trên sóng nước biển Đông: "Tâm thiên địa cứu nịch phò nguy, lượng hải hà cơn sóng dậy, lúc gió qua đem tấm thân cứu khổ ngư dân..."

"Lý Chèo đưa cá Ông"  đã  theo người bôn ba  dọc dài sóng cả, nhập cư vào đất Kiên Giang, kết nghĩa anh em khắp quần đảo Nam Du, thân quen cùng Khu Tượng hùng thiêng, khăng khít với Hàm Ninh, với Dinh Cậu ngày đêm ầm ào sóng vỗ, nhắc nhớ thời gian.

Một làn điệu gọi là "lý" nhưng không phải "lý với nhau" mà chỉ để "lý" khi nhắc tới, nhớ tới tấm thịnh tình của một loài cá khổng lồ mà hiền lành, che chở con người giữa đại dương thất thường tính nết.

Để xin được "Lý chèo đưa cá Ông" về đất liền không phải dễ. Một là chưa tới ngày giỗ Ông, không được khuấy động, hai là "những người này" xin để làm gì? Chúng tôi phải năn nỉ mãi cho đến khi hai ông Trần Khánh và Trần Châu  hát xuất thần.

Thật ra điệu hát của dòng tộc bả trạo miền Trung không phải chúng tôi chưa từng được nghe, mà là giờ đây được thấy hết cái hồn của người dân chài, niềm thành kính, tình bầu bạn nương tựa nhau giữa sóng nước mênh mông.

Mừng 19 năm điệu lý được tìm thấy trên đất Phú Quốc cũng là mừng 19 năm bài "Kiên Giang mình đẹp lắm!" biên soạn theo điệu "Lý chèo đưa cá Ông", chúng tôi đã dành để đáp lại tấm lòng của những người bám biển.

Giờ thì không mấy ai không biết bài "Kiên Giang mình đẹp lắm!". Khi thì nghe Lê Hành hát, lúc nghe ca sĩ nhạc nhẹ Thanh Lam hát rồi ca sĩ dân ca Bích Phượng, đến ca sĩ Nguyệt Lan, Ngọc Sương, tới Ngọc Sơn, Như Hảo, Quang Linh... Phần phối khí là của các nhạc sĩ vang bóng một thời như Y Vân, Quang Vui và sau này là Vũ Văn Tuyên, Vi Nhật Tảo, Đức Trí. Và, cũng không thể không nhắc, hễ có hội diễn chuyên nghiệp hay quần chúng, "Kiên Giang mình đẹp lắm!" đều không thể vắng giai điệu  dạt dào: "Chiều xuống đứng bên cầu nghe sóng biển. Nắng thu vàng chiếu rạng bến bờ..." (lời mới của Lê Giang).

Hai nốt nhạc luyến xuống từ chữ "bến bờ" khiến nhạc sĩ Trần Long Ẩn kêu lên: "Điệu này ở quê tôi". Xin cảm ơn nhạc sĩ đã nhận ra cái hơi hướm quê mình, nhưng điệu lý đó giờ đã ung dung tự tại trên đất Kiên Giang, do cuộc hành trình của cha ông đổ xuống phương Nam. vậy là "Trăng cũng đẹp, đất cũng đẹp, sao đâu đâu cũng đẹp..."  

Tháng 5/1996, chúng tôi trở lại Phú Quốc. Hòn đảo khiến chiều chiều bỗng nhớ, một nỗi nhớ không giống nỗi nhớ nào khác. Ông Trần Khánh đã mất, ông Trần Châu ngồi đó với nửa thân người còn nán lại với cõi đời. Vậy mà bài lý của hai ông hát vẫn cứ êm đềm lướt nhẹ trên từng hải lý dọc biển quê hương.

Xin đốt nén nhang tưởng nhớ ông Trần Khánh và cầu chúc cho ông Trần Châu giờ đây vẫn đang ngồi ngắm biển Dương Đông, hồi tưởng khí phách kình ngư một thời. Hẳn ông đang mong mỏi chúng tôi bất ngờ trở lại với Phú Quốc, nơi có một nỗi nhớ không giống nỗi nhớ nào khác và chúng tôi vẫn chào ông bằng câu hát: "Nghề đánh cá không rời cơn sóng biển!".

Lê Giang-Theo Vietnamnet